3' διάβασμα
Υπάρχει κάτι βαθιά μελαγχολικό, σχεδόν λειτουργικό, στον τρόπο με τον οποίο ο Τζιμ Βεστφάλεν πλησιάζει τα θέματά του. Δεν είναι απλώς φωτογράφος· είναι μαρτυρας μιας εξαφάνισης που συντελείται αργά, μέρα με τη μέρα, σε κάθε γωνιά της αμερικανικής υπαίθρου. Όποιος έχει ταξιδέψει στους επαρχιακούς δρόμους της χώρας, από την Ανατολική στη Δυτική ακτή, από τον αγροτικό Νότο έως τη φαινομενικά ατελείωτη περιοχή του Μιντγουέστ, θα έχει συναντήσει ερειπωμένες ξύλινες σιταποθήκες και σιλό, εγκαταλελειμμένες αγροικίες, ξεχασμένες εκκλησίες και σχολεία χτισμένα πριν από γενιές, παραδομένα σήμερα στη φθορά του χρόνου.
Ο Βεστφάλεν φαίνεται να έχει επιφορτιστεί με ένα σιωπηρό καθήκον: να διασώσει, μέσα από τον φακό του, τα ίχνη μιας παλιάς αγροτικής ζωής που σβήνει.
 |
| Surrendered Schuyler, New York © Jim Westphalen |
Η φωτογραφία, λένε, είναι η τέχνη της στιγμής. Για τον Βεστφάλεν, όμως, είναι πρωτίστως η τέχνη της αναμονής. Περιμένει το φως να πέσει με τη σωστή γωνία, τον ουρανό να σκοτεινιάσει με τη σωστή πυκνότητα, την εποχή να φορέσει το κατάλληλο χρώμα. Σχετικά αναφέρει πως:
«Περιμένω το κατάλληλο φως, τον κατάλληλο καιρό, την κατάλληλη εποχή, μερικές φορές περιμένω ακόμα και την άδεια να μπω σε ιδιωτική ιδιοκτησία για να φωτογραφίσω ένα κτίριο. Είναι σπάνιο να καταφέρνω να αποτυπώσω κάτι με την πρώτη φορά που το βλέπω έξω, στα στοιχεία της φύσης. Πολλά πράγματα πρέπει να συμπέσουν για να πάρω τη τέλεια λήψη».
Χρησιμοποιεί μια μηχανή μεγάλου φορμά 4x5, πιστό εργαλείο για πάνω από σαράντα χρόνια, στην οποία έχει προσαρμόσει έναν ψηφιακό αισθητήρα, χωρίς να προδίδει τη φιλοσοφία της αργής, προσχεδιασμένης φωτογραφίας. Παρομοιάζει ο ίδιος τη δουλειά του με ένα κράμα ιστορίας, ανθρωπολογίας και «κυνηγιού καταιγίδων» — μια τριάδα που αποκαλύπτει τόσο τη γεωγραφική εμβέλεια όσο και τη συναισθηματική βαθύτητα της αποστολής του.
 |
| 1868 Schoolhouse New Haven Center, Vermont © Jim Westphalen |
 |
| Dakota Homestead #5 Donnybrook, North Dakota © Jim Westphalen |
 |
| the clearing storm Orwell, Vermont © Jim Westphalen |
 |
| Τζιμ Βεστφάλεν |
Ο Βεστφάλεν αντλεί έμπνευση από τους Άντριου Γουάιεθ και Έντουαρντ Χόπερ, δύο ζωγράφους που έδιναν στα κτίρια που απεικόνιζαν προσωπικότητα και χαρακτήρα, να τα μεταμορφώνουν σε φορείς μοναξιάς και μνήμης. Κάθε εγκαταλελειμμένο κτίριο, για τον Βεστφάλεν, είναι ένα παλίμψηστο. Στέκεται μπροστά σε παράθυρα σπασμένα, κοιτάζει μέσα από τις χαραμάδες στις πόρτες, φαντάζεται όσους έζησαν εκεί, όσους έχτισαν με τα ίδια τους τα χέρια αυτούς τους τοίχους. «Όταν το κτίριο χαθεί», λέει, «χάνονται και οι άνθρωποι που το δημιούργησαν. Αν δεν τα καταγράψω, είναι σαν να μην υπήρξαν ποτέ». Αυτή η φράση συμπυκνώνει την ηθική διάσταση της εργασίας του: μια πράξη διάσωσης όχι μόνο εικόνων, αλλά και βιωμάτων, χειρονομιών, καθημερινοτήτων που έχουν προ πολλού διαλυθεί στον αέρα.
Οι φωτογραφίες του, που φτάνουν σε διαστάσεις έως και δύο επί δύο μέτρα, τυπώνονται με χρωστικές αντί για μελάνια — μια επιλογή που δεν είναι μόνο τεχνική αλλά και δημιουργική. «Οι χρωστικές έχουν μεγαλύτερη σταθερότητα στον χρόνο», λέει ο ίδιος. «Επίσης προσθέτουν μια επιπλέον καθαρότητα, καθώς δεν διαχέονται και δεν απορροφώνται από το χαρτί». Μετά την εκτύπωση, εφαρμόζει ένα προστατευτικό, οπτικά διαφανές βερνίκι, το οποίο, όπως λέει, αφαιρεί κάθε «οπτικό εμπόδιο» και ενισχύει περαιτέρω τη ζωγραφική αίσθηση της εικόνας.
 |
| Langberg Country School Langberg, North Dakota © Jim Westphalen |
 |
| Dakota Prairie Church #3 Williams County, North Dakota © Jim Westphalen |
 |
| Nieland Barn Sisseton, South Dakota © Jim Westphalen |
 |
| Prairie Sentinels Rapelje, Montana © Jim Westphalen |
Η πολιτεία του, το Βερμόντ, έχει πια σχεδόν εξαντληθεί για εκείνον. Ο φακός του ταξιδεύει προς την Ντακότα, τη Μοντάνα, το Άινταχο, και ετοιμάζεται τώρα να στραφεί προς τη νοτιοδυτική Αμερική, εκεί όπου τα κτίσματα από κόκκινη πέτρα και τούβλα διηγούνται μια εντελώς διαφορετική ιστορία. Στον Νότο, οι αποθήκες καπνού· στα Δυτικά και τα Μεσοδυτικά, οι επιβλητικοί σιταποθηκευτικοί πύργοι. Η αμερικανική ενδοχώρα αποκαλύπτεται μέσα από τη δουλειά του ως ένα μωσαϊκό τοπικών αρχιτεκτονικών ιδιωμάτων, το καθένα με το δικό του εικονογραφικό λεξιλόγιο.
Στην ψηφιακή εποχή της υπερβολικής επεξεργασίας, ο Βεστφάλεν διακρίνεται για την αυστηρή δεοντολογία του. Δεν παραποιεί· ενισχύει. Όπως ο Άνσελ Άνταμς σκούραινε ενίοτε έναν ουρανό για να τονίσει το δράμα του τοπίου, έτσι κι αυτός επιτρέπει στον εαυτό του διακριτικές παρεμβάσεις — ένα φως που φωτίζει καλύτερα, ένα πράσινο που ηρεμεί, μια σκιά που βαθαίνει. Χρησιμοποιεί την τεχνική της «συρραφής», ενώνοντας πολλαπλές λήψεις για να αποφύγει τη ναρκισσιστική παραμόρφωση των ευρυγώνιων φακών. Προτιμά τις μουντές παλέτες, τους συννεφιασμένους ουρανούς, γιατί εκεί, στη γκρίζα διάθεση του καιρού, αναδεικνύεται καλύτερα η ευθραυστότητα των κτισμάτων του.
 |
| Church of the Brethren Kremlin, Montana © Jim Westphalen |
 |
| Collins Schoolhouse #1 Collins, Montana © Jim Westphalen |
 |
| Scandinavian Church #1 Lignite, North Dakota © Jim Westphalen |
Μέσα από τον φωτογραφικό φακό του, ο Τζιμ Βεστφάλεν δεν καταγράφει απλώς εγκαταλειμμένα κτίρια. Καταγράφει ό,τι απομένει από ζωές, ιστορίες και ανθρώπινες παρουσίες που, χωρίς τη δική του επίμονη ματιά, θα εξαφανίζονταν χωρίς ίχνος.
Η δουλειά του Τζιμ Ουέστφαλεν είναι εντέλει ένα αντίδοτο στη λήθη — μια ήσυχη επιμονή ότι όσα φεύγουν αξίζουν, τουλάχιστον, ένα δεύτερο βλέμμα. ✍ Κ. Λ.
επιμέλεια-κείμενο: Κάππα Λάμδα
© periopton
Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας
η καθ' οιονδήποτε τρόπο χρήση/αναπαραγωγή/ιδιοποίηση
του παρόντος άρθρου (ολόκληρου ή αποσπασμάτων)
