2.30' διάβασμα
Ως προοίμιο της διακονταετηρίδας της Φωτογραφίας, το Μουσείο της Γκρενόμπλ δημοσιοποιεί την τελευταία του ανακάλυψη από τη συλλογή παλαιών φωτογραφιών του, που ανήκαν στον Ανρί Φαντέν-Λατούρ: δύο φωτογραφίες της Βικτορίν Μεράν, μοντέλου και μούσας του Εντουάρ Μανέ,η οποία ενέπνευσε τον ζωγράφο για τα έργα «Πρόγευμα στη χλόη» και «Ολυμπία».
Οι φωτογραφίες της Βικτορίν Μεράν, εντοπίστηκαν τυχαία σε μια συλλογή που αποκτήθηκε το 1926 από τον ζωγράφο και χαράκτη Ανρί Φαντέν-Λατούρ (1836-1904). Το 1921, η χήρα του, η ζωγράφος Βικτόρια Φαντέν-Λατούρ, δωρίζει στην πόλη της Γκρενόμπλ πολλά κουτιά που περιείχαν το αρχείο του ζωγράφου. Σ' αυτό περιλαμβάνονταν και περισσότερες από 6.000 εικόνες, που προέρχονταν κυρίως από το ατελιέ του Ανρί Φαντέν-Λατούρ. Μόλις το 1936 (την εκατονταετηρίδα από τη γέννηση του ζωγράφου) αποκαλύφθηκε το ακριβές περιεχόμενο της δωρεάς. Οι φωτογραφίες του ατελιέ έγιναν στη συνέχεια μέρος της συλλογής του μουσείου.
Το 2009, αυτές οι φωτογραφίες ανακαλύφθηκαν ξανά από την Ιζαμπέλ Βαρλοτό, επιμελήτρια που μόλις είχε αναλάβει να διαχειριστεί τη συλλογή. Το 2021, επικοινώνησε με τη Λορ Μπουαγέ, ιστορικό της φωτογραφίας του 19ου αιώνα, στην οποία αποκαλύπτει το σύνολο του αρχείου.
Μετά από μήνες μελέτης, η Λορ Μπουαγέ εντόπισε φωτογραφίες της Βικτορίν Μεράν (1844-1927), ενός μοντέλου μείζονος σημασίας στην ιστορία της ζωγραφικής του 19ου αιώνα. Αυτές ήταν δύο φωτογραφίες του Γκαουντένσιο Μαρκόνι που απεικόνιζαν τη νεαρή γυναίκα να ποζάρει γυμνή για τον Εντουάρ Μανέ, σε πόζες παρόμοιες με εκείνες στους δύο πρωτοποριακούς πίνακές του, «Πρόγευμα στη χλόη» και «Ολυμπία» (Μουσείο Ορσέ), φιλοτεχνημένοι και οι δύο το 1863.
 |
| -αριστερά: Εντουάρ Μανέ, «Πρόγευμα στη χλόη», 1863, © photo : RMN-Grand Palais (Musée d’Orsay) / Benoît Touchard / Mathieu Rabeau - δεξιά: Βικτωρίν Μεράν, μελέτη για το «Πρόγευμα στη χλόη» του Εντουάρ Μανέ, φωτογραφία του Γκαουένσιο Μαρκόνι, 1863, © photo : Ville de Grenoble/musée de Grenoble : Nicolas Pianfetti |
 |
| - αριστερά: Εντουάρ Μανέ, «Ολυμπία», 1863, © photo : Musée d’Orsay, Dist. RMN-Grand Palais / Patrice Schmidt - δεξιά: Βικτωρίν Μεράν, μελέτη για την «Ολυμπία» του Εντουάρ Μανέ, φωτογραφία του Γκαουένσιο Μαρκόνι, 1863, © photo : Musée de Grenoble/Ville de Grenoble : J.-L. Lacroix |
Η Μπουαγέ αναγνώρισε, σε καθιστή στάση, τα σχεδόν ακριβή περιγράμματα του σκανδαλώδους γυμνού από τον πίνακα «Πρόγευμα στη χλόη». Μια άλλη εικόνα παρουσιάζει τη νεαρή γυναίκα ξαπλωμένη, που θυμίζει την Ολυμπία. Οι συγκρίσεις των θέσεων, η ανατομική αναλογία και οι οι αντιστοιχίες με άλλες φωτογραφίες που αποδίδονται στον Γκαουντένσιο Μαρκόνι (1842-1885), «επίσημο φωτογράφο της Σχολής Καλών Τεχνών», ενισχύουν την υπόθεση ότι ο Μανέ χρησιμοποίησε άμεσα το φωτογραφικό μέσο για να αναπτύξει τις συνθέσεις του εκτός των συνεδριών για ποζάρισμα. Μια ανακάλυψη που αναζωπυρώνει επίσης μια παλιά συζήτηση, αυτή του ρόλου της Βικτορίν Μεράν, μοντέλου αλλά και ζωγράφου, στην ίδια τη διαμόρφωση του σύγχρονου βλέμματος.
Αυτή η αποκάλυψη, η οποία ενισχύει τον εξαιρετικό χαρακτήρα αυτής της συλλογής φωτογραφιών, δημοσιεύτηκε στο περιοδικό The Burlington (Μάιος 2026, Τόμος 168, Τεύχος 1478), αφιερωμένο στη γαλλική τέχνη.
Μια δημοσίευση που θα κυκλοφορήσει από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις του Στρασβούργου το 2027 βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο στάδιο της ολοκλήρωσης. Η Ιζαμπέλ Βαρλοτό περιγράφει λεπτομερώς τη δημιουργία αυτής της μοναδικής συλλογής από τον ζωγράφο και τον κρίσιμο ρόλο της Βικτόρια Φαντέν-Λατούρ, ενώ η Λορ Μπουαγέ προσφέρει μια εις βάθος μελέτη της δημιουργικής διαδικασίας του Μανέ, καθώς και μια επανεκτίμηση της Βικτορίν Μεράν, μούσας του Μανέ και καλλιτέχνιδας, της οποίας έχουμε τελικά δύο εικόνες του Μαρκόνι. Αυτό το έργο θα μας επιτρέψει επίσης να εκτιμήσουμε τη σημασία της φωτογραφίας στη ζωή του Φαντέν-Λατούρ και τον μοναδικό χαρακτήρα της συλλογής της Γκρενόμπλ.
Η ανάδειξη αυτής της ανακάλυψης αποτελεί επίσης μια ευκαιρία να αποκαταστήσουμε την εικόνα της Βικτορίν Μεράν, η οποία πόζαρε για τουλάχιστον οκτώ πίνακες του Μανέ, και να τονίσουμε ότι ήταν πάνω απ' όλα μια ανεξάρτητη ζωγράφος, η οποία ενσάρκωνε με πρωτότυπο τρόπο την καλλιτεχνική νεωτερικότητα της εποχής της.
museedegrenoble.fr
επιμέλεια-κείμενο: Κάππα Λάμδα
© periopton
Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας
η καθ' οιονδήποτε τρόπο χρήση/αναπαραγωγή/ιδιοποίηση
του παρόντος άρθρου (ολόκληρου ή αποσπασμάτων)
