4.40' διάβασμα
όπου η πρώτη μου φωτογραφική μηχανή δεν ήταν απλώς ένα αντικείμενο, αλλά το αποκορύφωμα μιας αισθητηριακής εμπειρίας
Είναι αφελές, είναι άτεχνο, είναι πρόδηλα κακομεταφρασμένο και σαφώς άσχημα προσαρμοσμένο. Όμως αυτό το σύντομο κείμενο με τίτλο 'η πρώτη φωτογραφία' - αγνώστου συντάκτη- που είχε δημοσιευθεί σε τεύχος κόμικ επιστημονικής φαντασίας της δεκαετίας του'60, υπήρξε η αφορμή για την αγορά της πρώτης μου φωτογραφικής μηχανής τη συγκεκριμένη δεκαετία. Βρισκόταν σ'ένα κατάστημα ψιλικών που για ένα παιδί του δημοτικού, στις αρχές της δεκαετίας του 1960, δεν ήταν απλά ένας χώρος συναλλαγής. Ήταν ένα αληθινό imaginarium, ένας ναός των αισθήσεων και των θαυμάτων, όπου ακόμη και τα πιο ευτελή αντικείμενα αποκτούσαν μυστηριώδη αξία. Ένας τόπος όπου το πενιχρό χαρτζιλίκι μπορούσε θεωρητικά να αγοράσει τα πιο φανταστικά αντικείμενα. Μόλις άνοιγες την τζαμένια πόρτα, σε υποδεχόταν μια μεθυστική, σχεδόν μεταφυσική μυρωδιά: ένα παράξενο χαρμάνι από τις χύμα κολώνιες, που ανακατευόταν με τη γλυκιά άχνη από τα διάφορα ζαχαρωτά και από το φρεσκοτυπωμένο χαρτί των περιοδικών.Ήταν μια μυρωδιά που σήμερα δύσκολα περιγράφεται, αλλά όποιος την έζησε μπορεί να τη θυμηθεί αμέσως. Ήταν η μυρωδιά της παιδικής περιέργειας.
Μέσα στο ημίφως του μαγαζιού, τα μάτια σου δέχονταν έναν καταιγισμό χρωμάτων. Τα ράφια ήταν φορτωμένα με περιοδικά και συσκευασίες που έφεραν έντονες, σχεδόν εκθαμβωτικές, εικονογραφήσεις—κόκκινα, κίτρινα και μπλε που έμοιαζαν να φωνάζουν για προσοχή. Τα «Μίκυ Μάους» και τα «Κλασσικά Εικονογραφημένα» στοιβάζονταν δίπλα σε χάρτινα κουτιά με παιχνίδια, δημιουργώντας ένα χρωματιστό χάος και αυτός ο στενός, φορτωμένος χώρος, φάνταζε στα παιδικά μάτια σαν τη σπηλιά του Αλή Μπαμπά. Και εκεί ψηλά κρεμόταν από το λεπτό, πλαστικό λουράκι της, στριμωγμένη μαζί με άλλες πέντε-έξι ομοειδείς της, η προς απόκτηση φωτογραφική μηχανή. Δεν μιλάμε φυσικά για κάποιο στιβαρό, γιαπωνέζικο ή γερμανικό μηχανικό θαύμα. Ήταν η θρυλική πλαστική «Sabina» –made in Greece, παρακαλώ. Κρεμόταν από το λεπτό, νάιλον λουράκι της, με το ελαφρύ μαύρο της σώμα να γυαλίζει και ο μικρός της φακός με το ψευδομεταλλικό φινίρισμα υποσχόταν να αιχμαλωτίσει ολόκληρο τον κόσμο. Το κόστος απόκτησης; Είκοσι ή τριάντα δραχμές. Δεν θυμάμαι το ακριβές ποσό, θυμάμαι όμως ότι ήταν τέτοιου μεγέθους, που απαιτούσε στρατηγική αποταμίευση και πολύ μέτρημα. Η στιγμή που τα νομίσματα χτύπησαν επιτέλους στον πάγκο και η Sabina πέρασε στο λαιμό μου, ήταν η στιγμή που μεταμορφώθηκα σε εξερευνητή της πραγματικότητας.
Η συνέχεια; Αφού μου πέρασαν το τύπου 127 φίλμ στο φωτογραφείο, έκανα μία βόλτα τραβώντας άναρχα και γρήγορα σχεδόν βουλιμικά. Δεν υπήρχε κάδρο, δεν υπήρχε σύνθεση ·υπήρχε μόνο η μεθυστική ψευδαίσθηση της δημιουργίας. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο, οι δώδεκα πόζες του φιλμ είχαν εξαντληθεί.
Το παιχνίδι, ωστόσο, τώρα έφτανε στην κορύφωσή του.
Η απόλυτη, αδιαπραγμάτευτη παιδική λογική μου έλεγε πως αφού είχα πατήσει το κουμπί, η εικόνα έπρεπε να είναι ήδη εκεί, μαγικά αποτυπωμένη μέσα στο κουτί. Αρκούσε να ανοίξεις τη μηχανή και να τις βρεις. Το κούμπωμα υποχώρησε με έναν ήχο σχεδόν καθησυχαστικό.
Ξετύλιξα το φίλμ (το φίλμ να έχει γίνει σερπαντίνα, έτσι;) ψάχνοντας στη γκρίζα ζελατίνα για τις φωτογραφίες που είχα τραβήξει. Καμία εικόνα, κανένα ίχνος του δημιουργικού μου οίστρου. Μόνο η θαμπή επιφάνεια που αντανακλούσε την αδιαφορία της άδειας σελίδας.
Μετά, επέστρεψα στο φωτογραφείο απογοητευμένος, όπου πήρα το πρώτο μάθημα φωτογραφίας καθώς πλήρωνα το δεύτερο φίλμ.
Τελικά η Sabina κόστισε είκοσι ή τριάντα δραχμές και ένα «καμένο» φίλμ. Αλλά έδωσε σε αντάλλαγμα κάτι που δεν το είχα πριν — την πρώτη γεύση εκείνης της αλήθειας που λέει πως ανάμεσα στο να επιθυμείς κάτι και στο να το κατακτήσεις μπαίνει πάντα ένας αστάθμητος παράγοντας.
Και ο κόσμος, έτσι όπως τον κοιτούσα πια μέσα από τον μικρό σκοπευτρό της Σαμπίνα, έδειχνε πιο αληθινός. (Κ. Λ.)
 |
| ναι, είναι η Sabina της ιστορίας... ναι, έχει διασωθεί και βεβαίως έχω και το κουτί της! |
Ἡ πρώτη φωτογραφία
Ὁ πλούσιος φιλοτέχνης κύτταζε τήν πρωτότυπη ἐργασία τοῦ νεωτεριστοῦ ζωγράφου, καί εἶπε :
- Κύριε Νταγκέρ, πρώτη φορά βλέπω ζωγράφο νά συλλαμβάνη και νά αιχμαλωτίζει τὸ φῶς μέ τόσο ρεαλισμό. Αυτός δέν εἶναι ζωγραφικός πίνακας αλλά κάτι άλλο.
Ὁ αμίλητος ζωγράφος πῆρε το χρηματόδεμα πού τοὔδωσε ὁ πελάτης. Και ἀργότερα μετρώντας τα λεπτά ὁ Νταγκέρ, ἀναστέναζε με ἀνακούφιση. Πράγματι, πουλοῦσε τούς πίνακές του, γιατί κατάφερνε μέ πρωτότυπο τρόπο νά αἰχμαλωτίζη το φῶς πάνω στόν καμβᾶ.
Μά ο Λουῒ Νταγκέρ εἶχε μιὰ πιὸ μεγάλη φιλοδοξία : Τό φῶς νὰ τὸ φυλακίση! Ναί. Νὰ τὸ φυλακίση μ' ἕνα δικό του χημικό τρόπο.
Τα πρῶτα του πειράματα νὰ φωτογραφίση εἰκόνες μὲ τὴν χημική ἐνέργεια τοῦ φωτός, ο Νταγκὲρ τὰ εἶχε ἀρχίσει πρίν δέκα χρόνια , - ἀπὸ τὸ 1820. Φυσικά, μὲ συνεχεῖς ἀποτυχίες.
Μὲ βαρειὰ καρδιὰ τώρα πῆρε μερικὲς ασημένιες πλάκες και τὶς παρατήρησε. Ἄν κυττάζατε κι'εσεῖς, θὰ μπορούσατε νὰ διακρίνατε κάτι αδύνατες εικόνες : ἦταν οἱ ἀρνητικές φωτογραφίες ποὺ έπρεπε νὰ μεταφερθοῦν στὸ χαρτὶ καί νὰ παρουσιάσουν τὴ σωστὴ φωτογραφία. Φυσικά τὸν τρόπο δὲν τὸν γνώριζε ἀκόμα ὁ Νταγκέρ.
- Πρέπει νὰ τὸν βρῶ ! ψιθύρισε μὲ ἀγωνία ὁ ἀπελπισμένος Νταγκέρ.
Ἦταν ἕνα βράδυ καὶ εἶχε κουραστῆ τρομερά ἀπὸ τὶς προσπάθειές του. Τέλος, πῆρε τὶς πλάκες καὶ τὶς ἔβαλε μέσα σ' ἕνα ντουλάπι. Κατόπιν κάθησε νὰ γευματίση μὲ τὴν ἐπίμονη αὐτὴ σκέψη στὸ μυαλό.
- Ἄς κάνω ἕναν περίπατο! συλλογίστηκε ευθὺς μετὰ τὸ γεῦμα. Εἶμαι κουρασμένος καὶ δὲν μπορῶ νὰ συνεχίσω τὰ πειράματα,
Βγῆκε στὸν καθαρό αέρα. Πῆγε ὥς τὸ πάρκο, καὶ σὲ μισὴ ὥρα ἐπέστρεψε σπίτι του. Ἔπεσε καὶ κοιμήθηκε ὅμως.
Φαντασθῆτε, λοιπόν, τὴν χαρούμενη ἔκπληξή του ὅταν, τὸ ἄλλο πρωὶ ποὺ ἄνοιξε τὸ ντουλάπι καὶ πῆρε τὶς φωτογραφικές πλάκες, εἴδε ὅτι οἱ φωτογραφίες του εἶχαν "ἐμφανισθῆ"!
Ἐπὶ τέλους! Τὸ μυστήριο εἶχε λυθῆ κατὰ τὸν πιό ἀπροσδόκητο τρόπο. Πῶς ὅμως; Πῶς εἶχε συμβεῖ αὐτό; Τὶ εἶχε μεσολαβήσει ὥστα νὰ διαλευκανθῆ αὐτὸ τὸ παλιὸ μυστήριο; Αὐτὸ θὰ τὸ ἔβρισκε ἄν ἐπαναλάμβανε τὸ πείραμα.
Ἐκεῖνο τὸ βράδυ ἔβαλε στὸ ντουλάπι μιὰ δεύτερη ἀρνητικὴ πλάκα. Αυτὴ τὴ φορὰ δὲ ἔμεινε ἄγρυπνος ὅλη τὴ νύχτα. Τὰ χαράματα τό χέρι του ἔτρεμε ὅπως , μὲ κομμένη τὴν αναπνοή, ἄνοιγε τὸ ντουλάπι. Ἀλλά, νά! -ἐκεῖ μέσα βρισκόταν μία τέλεια φωτογραφία!
Ὁ Νταγκὲρ δὲν μποροῦσε νὰ συγκρατήση τὴ συγκίνησή του. Ἔχωσε τὸ κεφάλι του μέσα στὸ ντουλάπι ὅπου ἀποθήκευε τὶς διάφορες χημικές ουσίες.
- Ἀσφαλῶς, τὴν φωτογραφία αὐτή θὰ τὴν "εμφάνισαν" οἱ ἀτμοὶ μιᾶς ἀπὸ αὐτὲς τὶς χημικές οὐσίες. Ποιές ὅμως;
Ἔπειτα ἀπὸ μιὰ σειρὰ πειράματα βρῆκε την ἀπόκριση. Ἦταν ὁ ἀτμὸς ἀπὸ ἔναν δίσκο μὲ ὑδράργυρο ποὺ εἶχε προξενήσει τὸ ἀποτέλεσμα. Ὁ Νταγκέρ διδάχθηκε ἐπίσης μὲ τὸν τυχαῖο αὐτὸ τρόπο πῶς μποροῦσε νὰ "ἐμφανίση" μιὰ ἐκτεθειμένη φωτογραφική πλάκα, τοποθετώντας την μέσα σ' ἕνα σκοτεινό μέρος μὲ τὴν ἐπιφάνειὰ της πρὸς τὰ κάτω καὶ πάνω ἀπὸ ἔναν δίσκο μὲ ζεστὸ ὑδράργυρο. Τα μέρη τῆς φωτογραφικῆς πλάκας ὅπου οἱ αχτῖνες τοῦ φωτός ἔχουν ἀποτυπωθῇ, ἀπορροφοῦν τούς ἀτμούς τοῦ ὑδραργύρου σὲ ακριβεῖς διαστάσεις μὲ τὴν ἔντασι τοῦ φωτὸς ποὺ τὶς ἔχει ἐπηρεάσει.
Τέλος, ὁ Λουῒ Νταγκέρ κατώρθωσε ὅ,τι δὲν εἶχε κατορθώσει κανείς ἄλλος πρὶν ἀπ'αὐτόν : εἶχε δημιουργήσει τὴν πρώτη φωτογραφία.
ⓘ το κείμενο έχει αναπαραχθεί διατηρώντας την αρχική στίξη, τον τονισμό και οποιαδήποτε άλλη ορθογραφική ιδιαιτερότητα παρουσίαζε το πρωτότυπο.
επιμέλεια-κείμενο : Κάππα Λάμδα
© periopton
Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας
η καθ' οιονδήποτε τρόπο χρήση/αναπαραγωγή/ιδιοποίηση
του παρόντος άρθρου (ολόκληρου ή αποσπασμάτων)
